Zadanie 1.3. (0–3)
Treść
Pierwiastki A i X leżą w sąsiednich okresach. Wiadomo, że:
- elektrony w atomie A w stanie podstawowym są rozmieszczone w pięciu podpowłokach
- w atomie X w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane i rozmieszczone na powłokach opisanych różnymi wartościami głównej liczby kwantowej n.
Cząsteczka tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia składa się z czternastu atomów, a jej wzór rzeczywisty nie jest wzorem elementarnym. Ten tlenek w reakcji z wodą – przebiegającej bez zmiany stopni utlenienia – tworzy trójprotonowy kwas tlenowy. Liczba atomów wchodzących w skład cząsteczki wodorku pierwiastka A jest równa liczbie atomów wchodzących w skład cząsteczki tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia.
Uzupełnij tabelę i napisz równania reakcji:
- w formie cząsteczkowej – tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia z wodą (reakcja 1.)
- w formie jonowej – tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia z wodorotlenkiem potasu (reakcja 2.).
Użyj symboli A i X.
| Wzór sumaryczny wodorku pierwiastka A | Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia | Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia |
|---|---|---|
Równanie reakcji 1.:
……………………………………………………………………………………………………..
Równanie reakcji 2.:
……………………………………………………………………………………………………..
Pokaż odpowiedź
Wymagania określone w podstawie programowej
I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie informacji. Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje z różnorodnych źródeł […].
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. Zdający: 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne informacje do rozwiązywania problemów chemicznych […].
VII. Systematyka związków nieorganicznych. Zdający: 4) opisuje typowe właściwości chemiczne tlenków pierwiastków o liczbach atomowych od 1 do 20 oraz Cr […], w tym zachowanie wobec wody […] i zasad; pisze odpowiednie równania reakcji w formie cząsteczkowej i jonowej.
VIII. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający: 3) na podstawie konfiguracji elektronowej atomów przewiduje typowe stopnie utlenienia pierwiastków; 4) oblicza stopnie utlenienia pierwiastków w […] cząsteczce związku nieorganicznego […].
Zasady oceniania 3 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie we właściwej formie dwóch równań reakcji. 2 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie we właściwej formie jednego równania reakcji ALBO – brak uzupełnienia tabeli lub błędne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie we właściwej formie dwóch równań reakcji. 1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i błędne zapisanie dwóch równań reakcji ALBO – błędne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie jednego równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
| Wzór sumaryczny wodorku pierwiastka A | Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia | Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia |
|---|---|---|
| $\ce{AH3}$ LUB $\ce{H3A}$ ALBO $\ce{PH3}$ LUB $\ce{H3P}$ | $\ce{A4O10}$ ALBO $\ce{P4O10}$ | $\ce{XO3}$ ALBO $\ce{CrO3}$ |
Równanie reakcji 1.: $\ce{P4O10 + 6H2O -> 4H3PO4}$ – ALBO – $\ce{A4O10 + 6H2O -> 4H3AO4}$
Równanie reakcji 2.: $\ce{CrO3 + 2OH- -> CrO4^2- + H2O}$ – ALBO – $\ce{XO3 + 2OH- -> XO4^2- + H2O}$
ALBO
$\ce{CrO3 + 2K+ + 2OH- -> CrO4^2- + 2K+ + H2O}$ – ALBO – $\ce{XO3 + 2K+ + 2OH- -> XO4^2- + 2K+ + H2O}$
Uwaga: W tabeli wzór tlenku pierwiastka A musi być zapisany w postaci A4O10 lub P4O10. W równaniu reakcji tego tlenku z wodą dopuszcza się zapis wzoru tlenku w postaci A2O5 albo P2O5.