Zadanie 29. (0–2)
Treść
W celu zbadania właściwości salicyny przeprowadzono trzyetapowe doświadczenie.
W etapie 1. salicynę wprowadzono do probówki I, w której znajdowały się odczynniki zgodnie z poniższym schematem.
Zaobserwowano zmiany wskazujące na zajście reakcji chemicznej.
W etapie 2. salicynę wprowadzono do probówki II z roztworem kwasu siarkowego(VI) i ogrzewano, a następnie pozostawiono do wystudzenia.
W etapie 3. w probówce III przygotowano świeżo strąconą, zalkalizowaną zawiesinę $\ce{Cu(OH)2}$ i dodano do niej ostudzoną zawartość probówki II, a następnie zawartość probówki III ogrzano (patrz poniższy schemat).
Uzupełnij tabelę. Opisz zawartość każdej probówki po zakończeniu etapów 1. i 3. doświadczenia. Uwzględnij rodzaj mieszaniny (roztwór, zawiesina) oraz barwę roztworów i osadów.
| Etap doświadczenia | Zawartość probówki | |
|---|---|---|
| przed doświadczeniem | po zakończeniu etapu doświadczenia | |
| etap 1. | ||
| etap 3. | ||
Pokaż odpowiedź
Wymagania określone w podstawie programowej
III. Opanowanie czynności praktycznych. Zdający: 2) projektuje […] doświadczenia chemiczne […], formułuje […] wyjaśnienia.
XV. Związki karbonylowe – aldehydy i ketony. Zdający: 2) projektuje […] doświadczenie, którego przebieg pozwoli odróżnić aldehyd od ketonu; na podstawie wyników doświadczenia klasyfikuje substancję do aldehydów […]; pisze odpowiednie równania reakcji aldehydu z odczynnikiem […] Trommera.
XX. Cukry. Zdający: 4) projektuje […] doświadczenie, którego wynik potwierdzi obecność grup hydroksylowych w cząsteczce monosacharydu, np. glukozy.
Zasady oceniania: 2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch pól tabeli. 1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego pola tabeli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie (oceniana jest tylko kolumna „po zakończeniu etapu doświadczenia”):
| Etap doświadczenia | Zawartość probówki | |
|---|---|---|
| przed doświadczeniem | po zakończeniu etapu doświadczenia | |
| etap 1. | szafirowy ALBO niebieski ALBO granatowy roztwór | |
| etap 3. | ceglasty osad | |
Wyjaśnienie: w etapie 1. cząsteczka salicyny (glikozyd, atom węgla anomerycznego zablokowany wiązaniem O-glikozydowym – brak wolnej grupy aldehydowej) reaguje z $\ce{Cu(OH)2}$ w środowisku zasadowym tylko dzięki licznym grupom hydroksylowym części cukrowej, tworząc głęboko niebieski (szafirowy) roztwór kompleksu miedzi(II) – bez wytrącania osadu, bez ogrzewania. W etapie 3. hydroliza salicyny (etap 2., $\ce{H2SO4}$, ogrzewanie) uwalnia wolną glukozę z odblokowaną grupą aldehydową; po ogrzaniu ze świeżo strąconym $\ce{Cu(OH)2}$ (odczynnik Trommera) grupa aldehydowa redukuje $\ce{Cu^2+}$ do $\ce{Cu2O}$, dając charakterystyczny ceglasty osad.