Zadanie 30. (0–2)
Treść
W celu zidentyfikowania aminokwasów białkowych, których reszty wchodzą w skład pewnego dipeptydu X, przeprowadzono dwuetapową analizę.
Etap 1. Próbkę dipeptydu X poddano reakcji całkowitego spalania, której produktami były tlenek węgla(IV), azot i para wodna. Stosunek molowy substratów i produktów biorących udział w tej przemianie jest następujący:
$n_{\text{dipeptyd X}} : n_{\ce{O2}} : n_{\ce{CO2}} : n_{\ce{N2}} : n_{\ce{H2O}} = 4 : 43 : 32 : 6 : 34$
Etap 2. Drugą próbkę badanego dipeptydu poddano hydrolizie i ustalono, że jeden z aminokwasów był związkiem achiralnym.
Wykonaj obliczenia i ustal wzór sumaryczny dipeptydu X. Napisz nazwę chiralnego aminokwasu, którego reszta wchodzi w skład dipeptydu.
Wzór sumaryczny dipeptydu X: C....H....N....O....
Nazwa aminokwasu chiralnego: ..............................................................
Pokaż odpowiedź
Wymagania określone w podstawie programowej
I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie informacji. Zdający: 1) […] przetwarza informacje z różnorodnych źródeł.
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. Zdający: 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne informacje do rozwiązywania problemów chemicznych […].
I. Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna. Zdający: 1) stosuje pojęcia: […] mol […]; 7) wykonuje obliczenia […].
XVIII. Związki organiczne zawierające azot. Zdający: 9) tworzy wzory dipeptydów […]; rozpoznaje reszty aminokwasów białkowych w cząsteczkach peptydów.
Zasady oceniania 2 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do ustalenia wzoru sumarycznego dipeptydu X, poprawne wykonanie obliczeń oraz poprawne podanie nazwy aminokwasu chiralnego. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do ustalenia wzoru sumarycznego dipeptydu X, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie nazwy aminokwasu, ale: • popełnienie błędu w zapisie wzoru sumarycznego dipeptydu X LUB • błędne podanie nazwy aminokwasu chiralnego. 0 pkt – rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązanie
$4\ce{C_xH_yN_zO_q} + 43\ce{O2} -> 32\ce{CO2} + 6\ce{N2} + 34\ce{H2O}$
Bilans atomów C: $32 \cdot 1 = 32$ indeks $x$: $32 : 4 = 8$ $x = 8$
Bilans atomów H: $34 \cdot 2 = 68$ indeks $y$: $68 : 4 = 17$ $y = 17$
Bilans atomów N: $6 \cdot 2 = 12$ indeks $z$: $12 : 4 = 3$ $z = 3$
Bilans atomów O: $34 \cdot 2 + 34 \cdot 2 = 98$ indeks $q$: $(98-86):4 = 3$ $q = 3$
Wzór sumaryczny dipeptydu X: $\mathbf{\ce{C8H17N3O3}}$
Nazwa aminokwasu chiralnego: lizyna ALBO Lys